Endüstriyel Tasarım ve Türkiye
Endüstriyel Tasarım’ın ülkemizde geçirdiği gelişim sürecini, ülkemiz üretim endüstrilerinin gelişim süreci ile beraber değerlendirmek gerekiyor. 1980’li yıllara kadar kapalı Pazar ekonomisi içerisinde yaşamını sürdüren Türkiye ekonomi dünyasının ve üretim endüstrilerinin yaratıcı, yenilikçi düşünceye olan ihtiyaçları çok sınırlı idi. Yaşanmayan gerçek rekabet, 6-7 yıl değişmeden üretilen ürünler, haklarını koruyamayan tüketici profilleri , uzun süren ürün bakım ve onarımları, bir medya unsuru olarak tek kanallı siyah beyaz TV yayınları, sınırlı yerli sermaye gücü, düşük yoğunluklu kaliteli üretim yapma motivasyonu, yurt dışı ticaretler için sınırlı mali politikalar gibi birçok unsur içerisinde Endüstriyel Tasarım Alanı o dönemlerde az sayıda okul ile gerek eğitim, gerek de iş alanı içerisinde kendine yer arıyordu.
1980’lerin ortalarından itibaren gümrük duvarlarını yavas yavas dısarıya açmaya başlayan Türkiye, kaliteli, estetik, ürünler ile tanışmaya başladı. Tüketicilerin, müşterilerin ürün ve hizmet tüketimleri yavas yavas daha kaliteli, daha estetik olan ürünlere doğru kaymaya başladı. Oluşmaya baslayan liberal ekonomi politikaları ile 90’lı yılar üretim endüstrisisinin gerçek uluslararsı rekabeti hissettiği, uluslararası fuar ziyaretlerinin arttığı, işbirliklerinin oluştuğu bir dönem haline geldi. Eşzamanlı mühendislik, hızlı ürün geliştirebilme kaygıları, kalite çemberleri olusturma politikaları gibi unsurlar KOBİ ve büyük yatırım kuruluşları tarafından benimsendi. Bu gelişim süreci içerisinde Endüstriyel Tasarım Teknik, Üretim, Mühendislik gibi bölümler içinde birer temsilcileri ile kendine yer bulmaya başladı.
Uluslararsı rekabet içerisinde başarılı ürünlerin bazı firmalarca kopyelendiği, bazıları tarafından ilham alındığı dönem 1995 yılında AB’ye giriş yolu içerisinde GB mevzuatı ile KHK ile Endüstriyel Fikri Haklar Yasası’nın kabul edilmesi ve TPE kuruluş kararı ile yön değiştirdi. Bu dönem, Endüstriyel Tasarım alanının daha geniş kitlelerce tanındığı, kabul gördüğü bir sürecin başlangıcını olusturdu. Kendi ürün tasarımlarını koruma altına alan batılı ve doğulu büyük firmalar, hareke tkabiliyetlerini artırır iken Türkiye üretim endüstrisi’de kendi ürününü tasarlamak ve geliştirmekten baska çaresinin olmadığını bu düzenleme ile tekrar fark etmiş oldu. Bu dönem otomotiv sektörünün Türkiye’de yeniden yapılandığı, ev eşyaları, beyaz eşya, elektronik, ev ve ofis mobilyası, yapı sektörü, gibi alanlarda uluslararası ve yerel yatırımların yoğunluğunun ve niteliğinin arttığı ve çevreye olan duyarlılığın oluştuğu bir dönemin başlangıcı olmuştur.
Tüm bu gelişmelerin oluştuğu dönemde ETMK, 1998 yılında İstanbul’da bir şube açarak gelişimin, değişimin tam ortasında olmaya karar vermiştir. 1998 ile 2008 yılı arasında ülkemizde olan olumlu değişimleri anmadan önce bu donemler içinde olusan ekonomik durgunluklar, uluslararası para krizleri ve 1997 yılındaki büyük depremin bıraktığı negatif izleri anmadan gecmek doğru olmaz. İnişçi çıkışlı Türk ekonomisi 2001 yılında tekrar bir olumsuz ekonomik kriz sonrasında özellikle son 7 yıldır olumlu bir ivme ile yukarı doğru ilerlemektedir.
Türkiye’de Endüstriyel Tasarımcı’ya olan ihtiyacın sürekli yukarıya çıkan bir grafik içinde arttığı bu dönem, Türk endüstrisisinin bünyelerinde Endüstriyel Tasarım alanında çalışacak tasarım gruplarını olusturduğu, tasarım danısmanlık firmalarının kurulduğu bir dönemdir. Tasarım, pazarlama, marka ilişkileri de bu dönem içerisinde ilişkilendirmeye başlanılmıştır. Tasarım ile katma değer üretebilme bilinci de bu dönem içerisinde rekabet yönetimine dahil olmuştur.
Özellikle son yıl içerisindeki gelişim ve değişime İstanbul’dan tanıklık etmek çok keyifli ve umut verici olmuştur. İstanbul’un yaratıcı ve yenilikçi yaşam politikalarının üretildiği, tasarım eğitimi olan binlerce öğrencinin ve okulun olduğu, yeni ürün ve teknolojileri kullanmak konusunda çok hassas bir genç nüfusa sahip olduğunu anmamak olmaz. Adeta gonullu bir focus grup olusturan Istanbul nüfüsü yeni ürün ve hizmetleri tüketmekte çekingen davranmamaktadır. Son 10 yıl içerisinde şubemiz koordinasyonunda ETMK olarak tasarımcılarımızı, yurt içinde yurt dışında birçok etkinlik ile sanayi, akademik, pazarlama, marka, teknoloji üretenler, yatırımcılar ve kullanıcılar ile buluşturmaya çalışırken farkındalıkları güçlendirmeye çalıştık. Bu süreç içerisinde İstanbul’da açılan Tasarım Galerileri, Müzeler, Tasarım Haftaları, sayıları gittikçe artan tasarım sergileri, uluslararası platformda birçok ödül alan tasarımcılar ve endüstrimiz artık bizlere şunu söylüyordu. HAZIRIZ.
2008 yılında ilkini organize ettiğimiz Design Turkey ile Türkiye, Tasarımcısı, Yatırımcısı, Markası ve Üretim Endüstrisi ile artık Ulusal ve Uluslararası bir Tasarım Değerlendirme Sistemi’ni oluşturmaya, bu süreci yönetmeye hazır olduğunu ilan etti.
2009 yılına da yeni web sitemiz ile üyelerimizle daha yakın ve interaktif bir temas içine geçme şansını yaratmış oluyoruz. Üyeler ve meslek kuruluşumuz yönetimleri arasındaki ilişkiyi daha sıcak, daha yakın ve etkin biçimde yürütülmesini sağlayacak olan bu sistemin faydalarını çok kısa bir zaman dilimi içinde beraber yaşayacağız.
E.Sertaç ERSAYIN
Endüstriyel Tasarımcılar Meslek Kuruluşu
İstanbul Şubesi Başkanı
